PRZYGODZICE. Książka o pierwszym poległym powstańcu


Przygodzice. Historia powstańca wielkopolskiego Jana Mertki tematem studenckiej pracy dyplomowej i książki  Magdaleny Niedzieli. Wydaną z początkiem marca pozycję firmuje gmina Przygodzice.

Jan Mertka budzi zainteresowanie zarówno w środowisku naukowym, jak i wśród regionalistów. Nakładem Ostrowskiego Towarzystwa Genealogicznego (OTG), przy wsparciu finansowym gminy Przygodzice, wydano publikację poświęconą Janowi Mertce – uznawanemu za pierwszego poległego w Powstaniu Wielkopolskim. Autorką książki jest Magdalena Niedziela, która poświęciła mu pracę dyplomową na Wydziale Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Założeniem autorki oprócz przedstawienia losów bohatera, było przede wszystkim zaprezentowanie sposobów upamiętnienia życia i oddziaływania Jana Mertki na środowisko lokalne. Przyznaje ona w swej publikacji, że postawiła sobie zadanie trafnego określenia i usytuowania postaci Jana Mertki w Powstaniu Wielkopolskim, nie licytując się co do tzw. „pierwszej ofiary”.

– Jako mieszkanka Jankowa Przygodzkiego – podaje sama autorka – miejscowości oddalonej od Przygodzic o cztery kilometry, i była uczennica Zespołu Szkół im. Powstańców Wielkopolskich w Jankowie Przygodzkim, w której szczególnie silnie pielęgnowana jest pamięć o walczących za wolność dla Wielkopolski, zastanawiam się nad tym, jakie były losy młodego żołnierza, zanim zginął. Szczególnie intryguje mnie też, jakie działania podejmowała społeczność lokalna, by uczcić osobę, która swoim życiem wpisała się w życie regionu, ale także w historię Polski.

Pomysł wydania tego opracowania, będącego rzetelną informacją o Janie Mertce, pojawił się przy okazji jubileuszu 100-lecia Wybuchu Powstania Wielkopolskiego, którego to Mertka był główną postacią w Przygodzicach. Książka trafi do bibliotek w całej gminie, posłuży także do celów promocyjnych.

Autorka książki
Magdalena Niedziela (z d. Jarocińska), choć od dzieciństwa jest związana z Ostrowem Wielkopolskim, mieszka w Jankowie Przygodzkim. W 2014 roku ukończyła z wyróżnieniem studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jest członkiem zarządu i skarbnikiem OTG.

Jan Mertka urodził się w 1899 roku w Przygodzicach. Pracował m.in. na kolei, w 1915 roku wyjechał do pracy do Westfalii. Przez pewien czas był wcielony do armii pruskiej. Po powrocie w rodzinne strony został przydzielony do I Batalionu Pogranicznego Poznańskiego. 27 grudnia pełnił służbę patrolową w okolicach Boczkowa. W jej trakcie został śmiertelnie postrzelony. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Limanowskiego w Ostrowie. Został uhonorowany pomnikiem w Boczkowie, ulicą w Ostrowie i Nowych Skalmierzycach.

Już przed II wojną światową trwał spór, kto był pierwszą polską ofiarą Powstania Wielkopolskiego – kandydatów było sporo, a najczęściej wymienia się w tym kontekście: Franciszka Ratajczaka, Antoniego Andrzejewskiego, Adama Nowaczewskiego i właśnie Jana Mertkę.
Tomasz Wojtasik

Komentarze